Yazı Detayı
27 Mayıs 2022 - Cuma 15:26
 
MESAFELİ SATIŞLARDAKİ HAKLARIMIZ NELERDİR
SAFİNAZ GÜMÜŞ (Düzce Tüketici Hakları Derneği Başkanı)
duzceanaliz
 
 

Değerli okuyucular bu hafta yazımı gelen soru ve talep üzerine cayma” konusunu detaylı anlatarak pekiştirme üzerine hazırlamış bulunmaktayım. Zira bu konu yanlış anlamalara ve tüketicinin satıcı ile karşı karşıya gelmesine ve istenmeden bile olsa konuya hakim olunmamasından kaynaklı tartışmalara neden olmaktadır.

Bu bağlamda tüketicinin yaptığı alışverişlerden sonra cayma” hakkını, hangi hallerde, nasıl kullanabileceğini, hakkın sınırlarını açıklayacak; bu hakkı çağın gerekleri ve COVİD-19 pandemisinin de getirdiği internet üzerinden alışverişin artışı hususunu da değerlendireceğim.

Geleneksel alışveriş ve uzaktan alışveriş diye nitelendirdiğimiz mesafeli satışlar” bakımından ayrı ayrı değerlendirmek isabetli olur.

Yürürlükteki 6502 Sayılı “Tüketicinin Korunması Kanun”un temel amacı tüketicilerin ekonomik çıkarlarının korunmasıdır.

Bu kapsamda tüketicilerin mali olarak tanzim edilmesi temel olarak satın aldığımız mal veya hizmetin ayıplı, kusurlu olması şartlarına bağlanmıştır.

Ben eteğin rengini beğenmedim”, bu ceketin benzeri evde varmış”, bu oyun grubunu çocuğum beğenmedi”, eşim bu mobilya grubunu/takımını beğenmedi, istemiyor” veya bu koltuk takımı odaya büyük/küçük geldi” vb. şeklindeki gerekçelerle satın aldığımız malları/ürünleri iade etmek ya da değiştirmek her zaman mümkün değildir.

Satın aldığımız malları/ürünleri sonradan iade etmek veya değiştirmek gibi seçimlik haklarımızı kullanmak için temel şart, öncelikle malın/ürünün ayıplı olmasıdır.

Geleneksel alışverişlerde temel yöntem, satıcı ile alıcının/tüketicinin karşılıklı olarak alacağı malı/ürünü görmesi, incelemesi ve özelliklerini öğrenerek satın almaya karar vermesidir. Alışverişlerde hemen hemen hepimiz satın alacağımız ürüne dokunarak, üzerine oturarak, ayağımıza/üzerimize giyerek, hatta yakışmış mı diyerek aynada kendimize bakarak, genellikle satıcı ile pazarlık yaparak satın almaya karar veririz.

Günümüzde geleneksel alışveriş yöntemleri dışında, satıcı ile alıcı karşılıklı bir araya gelmeden gerçekleşen uzaktan satışların (İnternet üzerinden yapılan satışlar gibi) varlığı, tüketicileri ekonomik açıdan koruyucu, yasal tedbirleri almayı zorunlu kılmıştır.

Bu açıdan 6502 Sayılı Kanun belirli yöntemlerle yapılan alışverişlerde, mal ayıplı olmasa bile tüketiciye cayma” hakkı tanımıştır.

 

                               HANGİ DURUMDA CAYMA HAKKIMIZ VARDIR?

 

1- İnternet, TV veya telefon üzerinden yapılan alışverişlerde (mesafeli sözleşmeler),

2– Taksitli alışverişlerimizde (buradaki taksitli satış banka kredi kartına uygulanan taksitli satış değil, satıcının/mağazanın yaptığı satışlardır),

3- Satıcının iş yeri dışında yapılan pazarlama sonucu bir ürün aldığınızda (kapıdan satış) durumlarında oluşmaktadır.

 

Tüketiciler uzaktan yapılan alışverişlerde (İnternet, Telefon,Tv yoluyla gibi) 14 (ondört) gün, kapıdan satışlarda yine 14 (ondört) gün ve taksitli alışverişlerde ise 7 (yedi) gün içerisinde hiç bir gerekçe ileri sürmeden ve cezai şart ödemeksizin cayma” hakkına sahiptir. 14 (ondört) günlük süre, mesafeli satın alınan bir ürün ise ürünün tüketiciye teslim edildiği gün, bir hizmet ise sözleşmenin yapıldığı gün başlar. Ancak satıcı tarafından, tüketicinin cayma” hakkı konusunda eksik ya da yanlış bilgilendirilmesi durumunda tüketicinin cayma” hakkını kullanması 14 (ondört) gün ile sınırlı kalmayıp, bir yıla kadar uzayabilir.

Yine 14 gün cayma” hakkı alışveriş tarihinden ürünün teslim tarihine kadar olan sürede de kullanılabilir. Tüketici tarafından cayma” hakkının kullanıldığı, süresi içinde yazılı olarak satıcıya bildirilmelidir.

Satıcının ise tüketicinin cayma” bildirisini aldığına dair teyit bildiriminde bulunma ve ürün bedelini, talep tarihinden itibaren 14 gün içinde tüketicinin satın alırkenki ödeme biçimine uygun olarak ve hiç bir kesinti yapmaksızın, tek seferde iade etme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Burada önemli olan husus internetten yapılan alışverişlerde tüketicinin hiç bir gerekçe göstermeksizin ya da hiç bir ceza ödemeksizin cayma” hakkını kullanabilmesidir.

Uygulamada bazı satıcıların iade yoktur, sadece değişim vardır” şeklindeki yaklaşımları hukuk dışı, tüketicinin haklarını ihlal edici niteliktedir.

 

Ek olarak internetten yapılan alışverişlerde tüketicinin cayma” hakkının istisnaları bulunur.

Son kullanma tarihi kısa olan ve çabuk bozulan ürünler ya da ambalajı açıldıktan sonra hijyen açısından uygun olmayan ürünlerle, tüketicinin ihtiyaç ve taleplerine göre özel olarak hazırlanmış ürünler ile ambalajı açılmış olması halinde kitap, dergi, dijital içerik ya da bilgisayar malzemeleri, cayma” kapsamı dışında sayılan ürünlerdir.

6502 Sayılı “Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun”da mağaza/firmadan görerek satın alınan ürünlere (ayıplı ve yanıltıcı değil ise) cayma” hakkı tanınmamıştır.

Kanuna göre mağazaların satmış oldukları ürünleri sebepsiz yere iade alma zorunlulukları yoktur.

ANCAK;

1- Satın alınan mağaza ile iade konusunda özel bir anlaşmanız bulunuyor ise,

2- Ürünü satın aldığınız mağazanın ya da pişmanlık hakkı tanıdığı resmen biliniyor ise,

mağazadan satın almış olduğunuz ürünü şartlar sağlandığı takdirde iade edebilirsiniz.

Ancak mağazadan görerek alınan ürünün iade prosedürü tamamen şirket politikalarına göre kendi insiyatifleri doğrultusunda müşteriye güven veya jest olarak sağlanmaktadır. Kısaca iade süresini belirleyecek olan yine mağazadır.

 

Özetle yukarıda yazmış olduğum hususlar hariç mağazadan alınan ürünün iadesinin zorunlu olduğu konusunda 6502 Sayılı “Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun”da bir hüküm bulunmamaktadır.

 

Ezcümle ürünün satış şartlarına göre tüketici hakem heyetlerine veya tüketici mahkemelerine başvuru yapılması mümkün olacaktır.

 

Daha önceki yazılarımda da belirttiğim üzere hakem heyetlerine elden dilekçeyle yapılabileceğiniz gibi e-Devlet üzerinden de fiş, fatura ve belgeler ile başvurunuzu yapabilirsiniz.

 

                                                                                                                  Sağlıcakla!

 
Etiketler: MESAFELİ, SATIŞLARDAKİ, HAKLARIMIZ, NELERDİR,
Yorumlar
Haber Yazılımı